Identyfikacja problemu

Postanowiłam zanalizować przypadek Łukasza na lekcjach informatyki. Po dwóch miesiącach nauki (1 godzina tygodniowo) chłopiec nie wykazywał postępów w nauce ani zainteresowania kolejnymi, nowymi treściami. Charakteryzuje się on nietypowym zachowaniem na prowadzonych przeze mnie lekcjach.

Uczniowie tej klasy już rok uczyli się tego przedmiotu, a w klasie III będzie trwał tylko I semestr. Materiał nauczania obejmuje głównie arkusz kalkulacyjny i pracę w sieci Internet.

Zachowanie Łukasza już od wejścia do pracowni komputerowej jest nietypowe. Uczeń głośno narzeka na wszystko: komputer, który nie jest włączony, krzesło inaczej ustawione, itd. W czasie wprowadzenia do tematu lekcji nie uważa, następnie nie potrafi wykonać nawiązujących do wstępu ćwiczenia. Wymaga ciągłej pomocy i całkowicie absorbuje uwagę nauczyciela, który ma pod opieką 10 - 12 uczniów. Mimo stałego udzielania uczniowi wskazówek, ponownego tłumaczenia kolejnych czynności, Łukasz nie wykazuje postępów w nauce, nawarstwiają się jego zaległości w nauce.

Brak podjęcia zdecydowanych kroków w sprawie Łukasza może spowodować dalsze pogłębianie się zaległości, znudzenie przedmiotem, a w konsekwencji brakiem promocji.

Propozycja rozwiązania problemu

Postanowiłam zacząć od rozmowy z wychowawcą klasy, a następnie z pedagogiem szkolnym. Moim zdaniem Łukasz jest człowiekiem, który zwraca na siebie uwagę głośnym zachowaniem. Prawdopodobnie jest to wynik braku poczucia akceptacji oraz niemożność zaspokojenia potrzeby sukcesu.

Wychowawca klasy uważa, że zachowanie chłopca jest wynikiem lenistwa. Nawarstwiające się braki w wiadomościach i umiejętnościach powodują, że uczeń nie potrafi podjąć nowego tematu i zachowuje się bezczelnie wobec nauczycieli, a przy tym również dezorganizuje lekcje i nie pozwala na pracę innym.

Pedagog szkolny określiła Łukasza jako chłopca inteligentnego, ale nadpobudliwego (wg "Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży" red M. Żebrowskiej: najczęstszą postacią nerwowości jest nadpobudliwość psychoruchowa. Do objawów należy między innymi nieopanowanie, drażliwość, apatia. Dzieci nadpobudliwe często są gadatliwe, łatwo zmieniają przedmiot zainteresowania, niechętnie zajmują się w ciągu dłuższego czasu jedną czynnością, pracują bardzo nierównomiernie i niesystematycznie. Przed przystąpieniem do wykonywania czynności daje się zauważyć charakterystyczny brak skupienia uwagi, przejawiają osłabioną zdolność planowania. Na lekcjach z reguły nie uważają, nie są zdolne do długotrwałej koncentracji uwagi. Przez nauczycieli często oceniane są jako zdolne, ale leniwe).

Po bójce z kolegą wychowawca klasy wystosował opinię do sądu do spraw nieletnich, w której napisała między innymi, że uczeń, mimo inteligencji otrzymuje dopuszczające oceny na lekcjach, a za zachowanie wystawiono ocenę nieodpowiednią. Proponowano zgłoszenie się ucznia do poradni psychopedagogicznej. Mimo wyrażonej zgody przez matkę, uczeń nie zgłosił się i odmówił wypełnienia testów na terenie szkoły. Po śmierci ojca Łukasz zamknął się w sobie, ale szuka sposobów zaistnienia wśród kolegów - głośnym zachowaniem, bezczelnymi odzywkami w stosunku do nauczycieli i uczniów zwraca na siebie uwagę, bo nie widzi lub nie chce wykorzystać innych możliwości.

Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem byłoby objęcie chłopca nauczaniem indywidualnym, tym bardziej, że nie posiada on w domu komputera. Kolejnym problemem są słabe oceny ze wszystkich przedmiotów, co warunkuje utrudnione rozumienie nowych treści.

Postanowiłam objąć ucznia opieką w ramach korepetycji w bibliotece szkolnej (program autorski przedstawiony w innym paragrafie), do czasu wyrównania braków i możliwości włączenia się w miarę samodzielną pracę na lekcji.

Wdrażanie oddziaływań

Do końca semestru pozostało około 12 godzin lekcyjnych. Mam nadzieję, że indywidualne zajęcia w szczególnej atmosferze, jaką stwarza biblioteka i brak pozostałych uczniów z klasy, którzy dla Łukasza stanowią widownię, spowoduje skupienie się chłopca na nowej wiedzy i umiejętnościach.

Ponieważ program autorski zakłada "działania etapowe, poczynając od stworzenia atmosfery otwartości, ćwiczenia umiejętności wyrażania własnych myśli, poprzez ćwiczenie technik szybkiego uczenia się, aż do systematycznej pracy", mam nadzieję na zacieśnienie kontaktów z uczniem, spowodowanie jego otwarcia się na nową widzę i umiejętności.

Pierwsze lekcje wprowadzające nowe treści muszą być poświęcone na zaaklimatyzowanie się ucznia, przywyknięcie do nowego sposobu prowadzenia lekcji i opracowanie od początku poprzednich tematów z zakresu arkusza kalkulacyjnego. Koniecznym wydaje się również przybliżenie Łukaszowi przydatności tego programu komputerowego do jego sposobu myślenia i jego możliwości.

Na kolejnych lekcjach planuję realizację minimum wiadomości i umiejętności, gdyż brak komputera w domu ucznia, a więc brak możliwości codziennych ćwiczeń, przy miernych wiadomościach głównie z matematyki (dane, tabele, wykresy, funkcje, itp.) dają szansę na najwyżej podstawowe opanowanie treści nauczania.

Efekty oddziaływań

Uczeń bez entuzjazmu przystał na dodatkowe lekcje - postanowił spróbować.

Pierwsze spotkanie spędziliśmy na wzajemnym poznaniu siebie i jego możliwości w zakresie przedmiotu. Na kolejnym spotkaniu Łukasz zaprezentował mi dotychczasowe umiejętności w edytorze grafiki i tekstu - niestety niewielkie. Nie potrafił przypomnieć sobie wiadomości z zakresu bazy danych.

Kolejne spotkanie to podstawowe elementy pracy z arkuszem kalkulacyjnym, tj. pojęcie komórki, jej adresu, obszaru danych, wprowadzanie danych liczbowych i tekstowych, tworzenie prostych obliczeń, tabel i wykresów.

Niestety na kolejne spotkania uczeń nie przyszedł.

Starałam się zapewnić mu drobne sukcesy podczas lekcji, aby podnosić jego motywację i wiarę w siebie, a co za tym idzie - zmusić go do samodzielnej pracy.

Ostatecznie jego wiadomości i umiejętności okazały się dostateczne i wydaje mi się, że trochę podniosła się samoocena ucznia. Niestety, nie pozwolił pomóc sobie na tyle, aby swobodnie korzystać z wiadomości i umiejętności przewidzianych programem klasy III w zakresie informatyki.

opracowała: Wawoczny Jolanta