(do wykorzystania w szkołach podstawowych, gimnazjach, liceach, ośrodkach kultury)

Dekoracja sceny: drzewa (sztuczne choinki), kolorowe kwiaty, dużo zieleni. Na tylnej ścianie: góry uformowane z szarego papieru, nad nimi : sklepienie niebieskie z bibuły oraz gwiazdy wycięte z papieru i podświetlone lampkami choinkowymi.

Kurtyna zasłonięta, zgaszone światło.

Narrator: (stoi przed kurtyną, z boku sceny)

- Na początku była ciemność. Taki świat nie podobał się Bogu, dlatego postanowił On stworzyć Ziemię, na której mogliby żyć ludzie.

Głos: (uczeń ukryty za sceną)

- "Niechaj się stanie światłość. (zapala się światło przed kurtyną). Niechaj Ziemia wyda rośliny zielone, trawy dające nasiona, drzewa owocowe, rodzące na Ziemi według swego gatunku owoce, w których są nasiona". (odsłona kurtyny)

Narrator:

- I stało się tak. Ziemia wydała rośliny zielone. A Bóg widział, że były dobre

Głos:

- "Niechaj powstaną ciała niebieskie, świecące na sklepieniu nieba, aby oddzielały dzień od nocy, aby wyznaczały pory roku, dni i lata, większe niech rządzi dniem, a mniejsze nocą. ( zapalają się wszystkie żarówki, dziecko zawiesza z lewej strony księżyc, a z prawej słońce wykonane z kartonu)

Narrator:

- I stało się tak. I umieścił je Bóg na sklepieniu nieba, aby świeciły nad Ziemią. A widział Bóg, że były dobre.

Głos:

- "Niechaj się zaroją wody od roju istot żywych, a ptactwo niechaj lata nad ziemią".

(muzyka, głosy ptaków odtworzone z kasety)

Narrator:

- Tak stworzył Bóg wszelkiego rodzaju pływające istoty żywe, oraz wszelkie ptactwo skrzydlate. A widząc, że były dobre pobłogosławił je tymi słowami:

Głos:

- "Bądźcie płodne i mnóżcie się, abyście zapełniały wody morskie, a ptactwo niechaj się rozmnaża na ziemi".

Narrator:

- Potem Pan Bóg rzekł:

Głos:

- "Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju; bydło, zwierzęta pełzające, i dzikie zwierzęta według rodzaju.

Narrator: (umieszczając kukiełki zwierząt w różnych miejscach sceny)

- I stało się. Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt. I widział Bóg, że były dobre. A wreszcie rzekł Bóg:

Głos:

- "Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi. (na scenę wchodzą dziewczyna - ubrana na biało i chłopak - ubrany na zielono, rozglądają się, nasłuchują) - Oto wam daję wszelką roślinę i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie: dla was będą one pokarmem, a dla wszelkiego zwierzęcia będzie pokarmem trawa zielona"

Narrator:

- I stało się tak. A Bóg widział, że wszystko co uczynił, było dobre.

Muzyka :" Cztery pory roku" Vivaldiego, wszyscy tańczą , dziewczynka i chłopiec razem ze zwierzętami bawiąc się radośnie recytują wiersz T. Kubiaka.

Dziewczyna:

- W zieleni tak bardzo zielonej,
o której się nawet nie śniło,
ni liściom, ni trawie - leżymy
z oczami na słońcu. Jak miło...

Chłopiec:

- W błękicie tak bardzo błękitnym,
O którym nie miały pojęcia
Ni rzeki, ni stawy - pływamy
Och, ile radości i szczęścia!

Dziewczyna:

- Nad nami różowi się niebo,
barwniejsze niż ogon stu pawi.
Do lasu!
Nad rzekę!
To wszystko nas cieszy i bawi.

Chłopiec:

- A nocą, tak bardzo już nocą,
że tylko nam może się przyśnić,
biegamy po ziemi - zieleni,
fruwamy po niebie - błękitni.
Dziewczynka z chłopcem odchodzą.

Narrator:

- Mijały tysiące lat. I nadszedł XXI wiek. Wiek plastikowych butelek, puszek po napojach, dezodorantów, folii aluminiowej i styropianu. W ostatnich latach zniszczenia środowiska tak się spotęgowały, że zaniepokoiły cały świat. Do ONZ napływały alarmujące informacje o katastrofalnych skutkach zniszczeń, nie tylko dla przyrody, ale także dla sprawcy tych zniszczeń - człowieka. Czy wiecie, że ?

• w Polsce około połowa ścieków przemysłowych, bez jakiegokolwiek oczyszczania, odprowadzana jest do rzek i jezior,
• 80% wód powierzchniowych w naszym kraju nie mieści się w żadnej klasie czystości,
• Morze Bałtyckie stoi na krawędzi katastrofy ekologicznej.

W tym czasie gasną kolejno żarówki, pozostaje słabe oświetlenie. Na scenę wchodzi dziecko z głośną, hałaśliwą muzyką, ,nakrywa drzewa i słońce czarnymi welonami (farbowana gaza), zrywa kwiaty i odchodzi zostawiając dużo śmieci. Słychać odtworzone z kasety odgłosy uliczne (warkot silnika, itp.). Na scenę wchodzi robotnik w hełmie, z piłą motorową i wycina (przewraca) drzewa.

Postać I: (wchodząc na scenę bierze kukiełki zwierząt i mówi w ich imieniu).

- Tutaj niedawno
swój cień rozwieszał
las wszędobylski,
pachnący żywicą,
i dyszał mozolnie
iglastą czupryną.

Lecz przyszedł ten,
w kombinezonie
pokłonił się ziemi
chlebem brzemiennej
i wyciągnął piłę.

Smarował długo
złocistą oliwą,
żeby las nie zgrzytał
Kiedy promyk słońca
jak czarny kogucik
ginął w mrokach nocy
księżyc brał w ramiona
opasłe kominy
i srebrzył korony
obumarłym kwiatom.

Postać II: (podobnie ,jak postać I, unosząc głowę ku niebu i przechodząc pomiędzy widownię)

- Zobacz, to oni,
Ginące plemię - ludzkość,
Sama dla siebie - na Ziemi
Kopie grób - nicość,
Zagubiona w czasie i przestrzeni,
Skłócona, głodna, przerażona
Biegnie przed siebie - ślepa, chroma,
W ciemnościach kosmosu
Szuka ratunku.
Zobacz, to jest ta Ziemia,
Która w raj miała się zmieniać,
I którą Ty
Ubrałeś w kwiaty
I czystą wodą oblałeś,
Co zrobił człowiek, którego stworzyłeś?
Zobacz, czy widzisz?
Dlaczego nie płaczesz?

Postać III:

- Płacz Matko Ziemio,
z niezmiernego bólu i zgryzoty
nad losem życia,
które wydałaś w przytulnej ciszy,
ogrzewałaś je w swym łonie.

- Ziemia nasza jest cudownym miejscem zamieszkania. Człowiek powinien być królem przyrody.

Postać I, II, III razem: (wracają na scenę)

- Halo. Słyszycie nas?
Ludzie ze wszystkich krajów,
ludzie ze wszystkich miast!

Postać III:

- Las ginie, wysychają mu szpilkowe płuca,
Kruszą się i spadają deszczem martwych igieł.
I coraz więcej zieleni uśmierconej zrzuca
Las, szepcąc do człowieka:
Dzięki za fatygę.

Postać II:

- Lubicie przyrodę,
Słońce, wodę, las,
Lecz czy przyroda lubi was?

Postać I:

- Coście zrobili z górami, gdzie królował orzeł?

Postać III:

- Coście zrobili z wodami przeczystych potoków?

Postać I:

- Waszym dziełem są te zniszczenia wokół.
Z widowni wstaje uczeń, idąc na scenę w kierunku postaci, mówi:

Uczeń:

- Chciałbym więcej ptaków,
drzew z ptakami,
więcej blasków gwiazd, obłoków,
trzcin, kaczek na wodzie.
I uchwycić to wszystko rękami,
Ucałować to wszystko ustami
I patrzeć jak słońce wschodzi.

Postać II: (wskazując uczniowi kwiat):

- Kwiaty kwitną nawet wtedy, kiedy nikt im się nie przygląda.

Postać III: (wskazując drzewo):

- Drzewa rodzą owoce, nie pytając, kto będzie je spożywał

Dziecko:

- Gdy z roślinami i zwierzętami przymierze zawrzemy,
To może zdążymy - świat uratujemy!
Znów będzie ziemia życia pełna,
Znów będzie pięknie, kolorowo,
Zielono, czysto, a więc zdrowo!

Wszyscy razem porządkują scenę, stawiają (sadzą) drzewa ,zapalają się kolejno żarówki. Z tyłu widowni wstaje uczeń ( z książkami pod pachą) i idąc w kierunku sceny mówi:

Uczeń:

- Nie pozwolić oderwać człowieka
od ziemi,
od traw, kwiatów i drzew,
od śpiewu ptaków, szeptów strumieni,
muzyki gór,
bezkresu mórz.

Nie pozwolić oderwać człowieka
od ziemi - ojczyzny roślin, zwierząt i ludzi,
od nieba - ojczyzny gwiazd, chmur i ludzkich snów,
które mu każą rosnąć w górę
wnikając wgłąb.

Dziecko:

-Posłuchajmy słów skierowanych do nas przez Ojca Świętego (włącza kasetę lub odczytuje)

" Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię, niech to wołanie nie pozostanie bez odpowiedzi! Zwracam się w szczególny sposób do tych, którym powierzona została odpowiedzialność za ten kraj i za jego rozwój, aby nie zapominali o obowiązkach chronienia go przed ekologicznym zniszczeniem! Niech tworzą programy ochrony środowiska i czuwają nad ich skutecznym wprowadzaniem w życie!"

Uczeń:

- W 1992 roku na konferencji w Rio de Jeneiro, zwanej "Szczytem Ziemi" przedstawiciele ponad 150 państw podpisali ważny dokument, Agendę 21, określający współpracę w zakresie prośrodowiskowych działań gospodarczych i społecznych. Problemów, które ludzkość musi rozwiązać jest wiele. We wstępie do tego dokumentu czytamy: "Ludzkość osiągnęła taki punkt swojego rozwoju, w którym musi dokonać wyboru. Świat staje w obliczu pogłębiającej się biedy, głodu, chorób, analfabetyzmu, stale pogarszającej się kondycji ekosystemów, od których zależy nasza pomyślność. Nadal zwiększa się nierówność między bogatymi a biednymi. Jedyną drogą zapewnienia bezpiecznej i pomyślnej przyszłości jest jednoczesna dbałość o sprawy środowiska i o rozwój, przy zachowaniu zrównoważonego podejścia. Musimy zaspakajać podstawowe potrzeby człowieka, podwyższać standard życia wszystkim, skuteczniej chronić ekosystemy i lepiej nimi gospodarować. Żaden naród nie może zabezpieczyć swej przyszłości w pojedynkę; razem potrafimy to osiągnąć.

Dziewczyna: (wychodząc zza sceny)

- Chrońmy człowieka,
by nie przetaczał swojej krwi w rurki neonów,

Chłopiec:

- by nie drgał w nich nerwicą reklam

Uczeń :

- by nie rozdrabniał się w atomach spraw zdmuchniętych w pustkę

Narrator:

- by nie zmiażdżyły go kroczące dźwigi

Chłopiec:

- by cienie gigantycznych fabryk, kosmicznych rakiet, nie legły mu na oczy bielmem

Dziecko:

- by człowiek zawsze umiał klęknąć przy najmniejszym trawy źdźble,
chyląc się nad nim w zamyśleniu ...

Wszyscy klękają, pochylają się. Muzyka "Cztery pory roku". Zasłona .

Opracowanie: Wanda Rapacz, nauczycielka przyrody w Szkole Podstawowej w Jordanowie.

W opracowaniu wykorzystano:

• tekst Biblii
• wiersze Marcina Bedlickiego i Sergiusza Riabinina opublikowane w "Człowiek bliżej Ziemi", WSIP. Warszawa 1996r.
• "Czy życie w zanieczyszczonym mieście jest możliwe?", Bożena Wójtowicz
• tekst "Agenda 21"
• fragment przemówienia Ojca Świętego w Zamościu